Жөтел

Ол құрғақ немесе ылғалды болуы мүмкін және жиі суық тию ауруларымен, аллергиямен немесе тыныс жолдарының инфекцияларымен қатар жүреді. Ұзаққа созылған немесе күшейген жөтел неғұрлым күрделі мәселені көрсетуі мүмкін және назар аударуды қажет етеді.

Аурулар

Жөтел сирек жағдайда дербес мәселе болады. Көбінесе ол өкпе немесе оған жақын жүйелерді қамтитын аурудың белгісі. Ол кенеттен пайда болуы немесе біртіндеп күшеюі, себебіне байланысты сипатын өзгертуі мүмкін. Төменде осы симптом кездесетін негізгі аурулар берілген:

• жедел респираторлық вирустық инфекциялар, тұмау;
• бронхит, трахеит;
• пневмония;
• бронхиалды астма;
• созылмалы обструктивті өкпе ауруы;
• аллергиялық реакциялар;
• туберкулез;
• коклюш;
• гастроэзофагеалды рефлюкс ауруы;
• жүрек жеткіліксіздігі;
• өкпе ісіктері.

Осы жағдайлардың әрқайсысында жөтел құрғақ немесе ылғалды, түнгі, ұстамалы, кеуде ауыруымен немесе ауырсынусыз болуы мүмкін. Қосымша симптомдарды бағалау ықтимал себептер аясын тарылтуға көмектеседі.

Диагностика

On Clinic медициналық орталығында жөтелді диагностикалау терапевт қабылдауынан басталады. Дәрігер шағымдарды егжей-тегжейлі талдайды, қашан пайда болғанын, қашан күшейетінін, қызба, ентігу, қақырық, кеуде ауыруы, қыжыл бар-жоғын нақтылайды. Өмір салты, темекі шегу, жұмыс жағдайы, бұрынғы инфекциялар ескеріледі. Осы кезеңде симптомның ықтимал себебі туралы түсінік қалыптасады.

Кейін пациент бейінді маманға жіберіледі. Өкпе ауруларына күдік болса — пульмонолог, жөтел тамақпен немесе мұрынмен байланысты болса — отоларинголог, аллергиялық себеп күдік тудырса — аллерголог қарайды.

On Clinic-та аспаптық әдістер кең қолданылады. Кеуде қуысының рентгенографиясы немесе компьютерлік томографиясы, өкпе функциясын бағалау үшін спирометрия, қажет болса УДЗ жүргізіледі. Бұл зерттеулер қабынуды, созылмалы өзгерістерді, жасырын патологияларды анықтауға көмектеседі.

Зертханалық диагностика да жалпы көріністі толықтырады. Қан талдауы, қақырықты зерттеу, аллергиялық сынамалар және көрсеткіштер бойынша басқа тесттер тағайындалады. Диагноз барлық деректерді бағалағаннан кейін қойылады. Осындай кешенді тәсіл себепті нақты анықтауға, емді дұрыс таңдауға және аурудың ұзаққа созылуын болдырмауға мүмкіндік береді.

Қай дәрігерге қаралу керек?

Жөтел кезінде әдетте терапевтке жүгінуден бастайды, себебі ол жалпы жағдайды, симптом сипатын, ұзақтығын, қызба, кеуде ауыруы, ентігу бар-жоғын бағалап, бастапқы тексеруді тағайындайды. Егер симптом суық тиюмен, бронхитпен немесе пневмониямен байланысты болса, терапевт емді өзі жүргізеді.

Ұзаққа созылған құрғақ жөтел, тұншығу ұстамалары, ысқырықты тыныс кезінде пациент пульмонологқа жіберіледі. Аллергия күдігі аллерголог кеңесін талап етеді. Қыжыл, ауызда қышқыл дәммен бірге жүретін жөтел көбіне асқазан мәселелерін көрсетеді, бұл жағдайда гастроэнтеролог қажет. Дауыстың қарлығуы, тамақтағы ауырсыну немесе «түйін» сезімі болса ЛОР дәрігеріне қаралған жөн. Егер симптом бірнеше апта бойы сақталса, қақырықта қан болса, қатты әлсіздік немесе түнгі тершеңдік пайда болса, тексеруді кейінге қалдырмай, қайта қаралу қажет.

Жөтел түрлері

Жөтел дыбысы, ұзақтығы және сезімі бойынша әртүрлі болады. Ол кенеттен пайда болуы немесе апталап созылуы мүмкін, ұйқыға, сөйлесуге, демалуға кедергі келтіреді. Оның сипатына қарай тыныс жолдарында не болып жатқанын болжауға болады.

• Құрғақ — қақырық бөлінбейді, жиі мазасыз әрі қажытатын болады, тамақта қырналу сезімін тудырады. Түнде күшеюі мүмкін, сөйлегенде немесе терең дем алғанда пайда болады.
• Ылғалды — шырыш немесе қақырық бөлінуімен қатар жүреді, ұстамадан кейін жеңілдік сезіледі. Тыныс жолдарын тазартуға көмектеседі.
• Жедел — үш аптаға дейін созылады, көбіне суық тию немесе вирустық инфекция кезінде дамиды. Мұрыннан су ағу, тамақ ауыруы, қызбамен бірге жүреді.
• Ұзаққа созылған — үш аптадан ұзақ сақталады, жиі аурудан кейін қалады.
• Созылмалы — айлар бойы жалғасады, астма, темекі шегу немесе созылмалы аурулармен байланысты болуы мүмкін.
• Ұстамалы — қатарынан ұстамалар түрінде пайда болады, тыныс жетіспеушілік сезімімен қатар жүруі мүмкін.
• «Үрген» жөтел — қатты, дөрекі, көмей қабынуымен байланысты, дауыстың қарлығуымен бірге жүреді.

Жөтел себептері

Жөтел себепсіз пайда болмайды. Ол тыныс жолдарының тітіркенуі, шырыш жиналуы немесе қабынуға жауап ретінде туындайды.

• Вирустық инфекциялар — суық тию, тұмау кезінде жиі кездеседі.
• Бактериялық аурулар — бронхит, пневмония.
• Аллергия — шаң, жануар жүні, тозаң әсерінен.
• Құрғақ ауа — шырышты қабықты құрғатады.
• Темекі шегу — созылмалы жөтелге әкеледі.
• Бронхиалды астма — ұстамалы жөтел тудырады.
• Асқазан сөлінің кері ағуы — түнде немесе таңертең байқалады.
• Бөгде бөлшектер — шаң, түтін, ұсақ бөлшектер.

Ілеспе симптомдар

Жөтел көбіне басқа белгілермен бірге жүреді:

• тамақтың қырналуы, құрғауы;
• жұтынғанда ауырсыну;
• мұрыннан су ағу, бітелу;
• қақырық бөлінуі;
• ентігу;
• ысқырықты тыныс;
• кеуде ауыруы;
• қызба;
• әлсіздік;
• бас ауыру;
• дауыстың қарлығуы;
• түнгі ұстамалар.

Емдеу

On Clinic-та емдеу жөтелдің себебі анықталғаннан кейін ғана жүргізіледі. Алдымен тексерулер жасалып, инфекция, аллергия немесе басқа себеп ажыратылады. Ем жеке таңдалады: қабынуды басу, қақырықты сұйылту, жөтел рефлексін азайту, ингаляция, физиотерапия және басқа әдістер қолданылады.

Асқынулар

Ұзақ немесе дұрыс емделмеген жөтел асқынуларға әкелуі мүмкін:

• созылмалы түрге ауысу;
• бронхит, пневмония;
• тыныс жолдарының зақымдануы;
• дауыстың қарлығуы;
• кеуде ауыруы;
• зәр ұстамау;
• бас айналу.

Алматыда жөтелді қайда емдейді?

Жөтел ұзаққа созылса немесе күшейсе, дәрігерге қаралу қажет. Алматыда On Clinic клиникасына ЛОР дәрігеріне жазылуға болады. Мұнда симптомның себебін анықтап, соған бағытталған ем жүргізіледі.